Η νόσος του Parkinson (PD) αποτελεί μία νευροεκφυλιστική ασθένεια του κεντρικού νευρικού συστήματος, τη δεύτερη πιο συχνή μετά τη νόσο Alzheimer.

Περισσότεροι από 10 εκατομμύρια άνθρωποι σε όλο τον κόσμο ζουν με νόσο του Parkinson.

Εμφανίζεται συνήθως στην τρίτη ηλικία με τα παχύσαρκα άτομα να διατρέχουν διπλάσιο κίνδυνο εμφάνισης της νόσου Parkinson. Επίσης, οι άνδρες έχουν 1,5 φορές περισσότερες πιθανότητες να εμφανίσουν νόσο του Parkinson σε σχέση με τις γυναίκες.

Στην νόσο Parkinson, ο εγκέφαλος σταματά σταδιακά να παράγει τον νευροδιαβιβαστή ντοπαμίνη. Αυτό έχει ως συνέπεια το άτομο να αδυνατεί σταδιακά να ελέγξει τις κινήσεις του, το σώμα του αλλά και τα συναισθήματα του. Επομένως, η διατροφή δεν μπορεί να θεραπεύσει τη νόσο του Parkinson. Ωστόσο μια υγιεινή και ισορροπημένη διατροφή συμβάλλει καθοριστικά στην πρόληψη και στη διαχείριση των συμπτωμάτων της νόσου όσο και στη βελτίωση της συνολικής ευεξίας.

Διατροφική αντιμετώπιση συμπτωμάτων της νόσου Parkinson

Όπως προαναφέρθηκε βασικός στόχος της διατροφικής αντιμετώπισης είναι η διαχείριση των μερικών συμπτωμάτων της νόσου Parkinson. Πιο συγκεκριμένα:

Αντιμετώπιση της δυσκοιλιότητας

Η δυσκοιλιότητα είναι ένα κοινό μη κινητικό σύμπτωμα στη νόσο Parkinson. Μια διατροφή πλούσια σε φυτικές ίνες από δημητριακά ολικής αλέσεως, φρούτα, λαχανικά και όσπρια, μαζί με αυξημένη πρόσληψη υγρών (~8 ποτήρια/ημέρα) μπορεί να προάγει τις τακτικές κινήσεις του εντέρου και να ανακουφίσει τη δυσφορία.

Αντιμετώπιση δυσκολιών κατάποσης (Δυσφαγία)

Η νόσος Parkinson μπορεί να οδηγήσει σε δυσκολίες στην κατάποση, μία κατάσταση γνωστή ως δυσφαγία. Η τροποποίηση της συνοχής των τροφίμων και η επιλογή πιο απαλών υφών μπορεί να βοηθήσει στην ευκολότερη κατάποση και να μειώσει τον κίνδυνο πνιγμονής. Σε αυτή την περίπτωση η συνεργασία με λογοθεραπευτή ή διαιτολόγο είναι βοηθητική.

Διαχείριση βάρους και Κόπωσης

Οι πάσχοντες από τη νόσο Parkinson συχνά ταλαιπωρούνται από έντονο αίσθημα κόπωσης και απώλεια βάρους. Μια ισορροπημένη και ποικίλη διατροφή που περιλαμβάνει τρόφιμα από όλες τις ομάδες: δημητριακά ολικής άλεσης, λαχανικά, φρούτα, γαλακτοκομικά προϊόντα, άπαχο κρέας, ψάρι, αυγά, όσπρια, ξηρούς καρπούς και ελαιόλαδο μπορεί να διατηρήσει σταθερά τα επίπεδα ενέργειας και να βοηθήσει στη συντήρηση ενός υγιούς σωματικού βάρους.

Υγεία των οστών

Η μειωμένη σωματική δραστηριότητα και άλλοι παράγοντες μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο οστεοπόρωσης στη νόσο Parkinson. Μια δίαιτα πλούσια σε ασβέστιο και βιταμίνη D, παράλληλα με αύξηση της σωματικής δραστηριότητας κατά το δυνατόν, επιλέγοντας ασκήσεις με πιέσεις στα οστά όπως το περπάτημα με βάρος, μπορεί να προάγει τη σκελετική υγεία.

Πρόληψη αφυδάτωσης

Η νόσος PD μπορεί να επηρεάσει την αίσθηση της δίψας, οδηγώντας σε μειωμένη πρόσληψη υγρών και αφυδάτωση. Η σωστή ενυδάτωση είναι απαραίτητη για τη γενική υγεία και ευεξία. Στόχος είναι η ημερήσια πρόσληψη περίπου 8 ποτηριών υγρών, με προτεραιότητα στο νερό.

Ωφέλιμα Θρεπτικά συστατικά στη νόσο Parkinson

Για τη διατήρηση της καλής φυσικής κατάστασης των ατόμων με νόσο Parkinson, πέρα από τις φυτικές ίνες, το ασβέστιο και τη βιταμίνη D σημαντική είναι η διατροφική πρόσληψη:

Αντιοξειδωτικών συστατικών

Είναι σημαντικά για τη συνολική υγεία του εγκεφάλου και τη γνωστική λειτουργία, καθώς μειώνουν τη φλεγμονή και εξουδετερώνουν τις ελεύθερες ρίζες οι οποίες προκαλούν βλάβες στα εγκεφαλικά κύτταρα. Τρόφιμα με υψηλή περιεκτικότητα σε αντιοξειδωτικά είναι:

• τα φρούτα με έντονα και σκούρα χρώματα όπως τα βατόμουρα, οι φράουλες, τα σμέουρα, τα ακτινίδια, τα ρόδια και τα εσπεριδοειδή
• τα λαχανικά με έντονα και σκούρα χρώματα, όπως το σπανάκι, το σκούρο λάχανο και οι πολύχρωμες πιπεριές
• ξηροί καρποί και σπόροι
• μαύρη σοκολάτα
• πράσινο τσάι

«Καλών» λιπαρών

Τα «καλά» λιπαρά (μονοακόρεστα και πολυακόρεστα λιπαρά οξέα) αποτελούν δομικά συστατικά των κυτταρικών μεμβρανών και συμμετέχουν στη μετάδοση νευρικών σημάτων. Επομένως, διαδραματίζουν ζωτικό ρόλο στην υποστήριξη της λειτουργίας του εγκεφάλου και της συνολικής γνωστικής υγείας. Επιπλέον, μελέτες δείχνουν ότι τα ω-3 λιπαρά οξέα (είδος πολυακόρεστων λιπαρών οξέων) έχουν αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες και θα μπορούσαν ενδεχομένως να ωφελήσουν άτομα με νόσο Parkinson. Πηγές «καλών λιπαρών» αποτελούν τα ψάρια, οι ξηροί καρποί, οι σπόροι, το αβοκάντο και το ελαιόλαδο. Από τα παραπάνω, τρόφιμα πλούσια σε ω-3 λιπαρά οξέα είναι:

• τα λιπαρά ψάρια
• τα καρύδια
• ο λιναρόσπορος
• και οι σπόροι chia

Συστατικά που χρειάζονται προσοχή στη νόσο Parkinson

Συνδυαστικά με όλα τα παραπάνω, για την προάσπιση της συνολικής υγείας, σημαντικός κρίνεται ο περιορισμός ή ακόμη και η αποφυγή συγκεκριμένων συστατικών.

«Κακά» λιπαρά

Σε αυτά συγκαταλέγονται τα κορεσμένα και τρανς λιπαρά οξέα. Γενικά συνιστάται ο περιορισμός της κατανάλωσης αυτών των λιπαρών για τη συνολική υγεία. Υπάρχουν ενδείξεις ότι η υψηλή πρόσληψή τους συνδέεται με αυξημένη φλεγμονή και οξειδωτικό στρες, ωστόσο ο ακριβής ρόλος τους στη νόσο Parkinson διερευνάται ακόμα. Τα κορεσμένα λίπη βρίσκονται σε προϊόντα ζωικής προέλευσης όπως το κόκκινο κρέας, το βούτυρο και τα πλήρη γαλακτοκομικά προϊόντα. Τα τρανς λιπαρά οξέα βρίσκονται συνήθως σε μερικώς υδρογονωμένα έλαια που χρησιμοποιούνται σε πολλά τηγανητά και επεξεργασμένα τρόφιμα, όπως fast food, αρτοσκευάσματα, σφολιατοειδή, γλυκά και τυποποιημένα τρόφιμα.

Ζάχαρη και άλλα προστιθέμενα απλά σάκχαρα

Μια δίαιτα πλούσια σε ζάχαρη και τρόφιμα που την περιέχουν μπορεί να είναι πλούσια σε θερμίδες αλλά φτωχή σε θρεπτικά συστατικά. Επίσης, δεδομένων των πιθανών αρνητικών επιπτώσεων της υψηλής πρόσληψης ζάχαρης στη συνολική υγεία, συνιστάται ο περιορισμός της κατανάλωσης τροφών που περιέχουν προστιθέμενα απλά σάκχαρα.

Νάτριο

Ο περιορισμός της πρόσληψης νατρίου είναι απαραίτητος για τη μείωση του κινδύνου υψηλής αρτηριακής πίεσης, ενώ βοηθά και στην πρόληψη της οστεοπόρωσης. Αυτό συνεπάγεται αποφυγή προσθήκης επιτραπέζιου άλατος στο φαγητό και τη σαλάτα καθώς ακόμη αποφυγή τροφίμων πλούσιων σε αλάτι όπως τουρσί, αλλαντικά, παστά κρέατα και ψάρια, τυριά, αλατισμένοι ξηροί καρποί, αλμυρά σνακς κτλ.

Καφεΐνη και αλκοόλ

Οι επιδράσεις της κατανάλωσης αλκοολούχων και καφεϊνούχων ροφημάτων διαφέρουν από άτομο σε άτομο. Συνεπώς, συστήνεται η κατανάλωση τους με μέτρο, εφόσον είναι επιθυμητά.

Συμπερασματικά

Παρότι η διατροφή δεν αποτελεί θεραπεία για τη νόσο Parkinson, μπορεί να συμβάλλει σημαντικά στη διαχείριση ορισμένων συμπτωμάτων και στη βελτίωση της συνολικής ευημερίας. Μια διατροφή πλούσια σε αντιοξειδωτικά, φυτικές ίνες και άλλα απαραίτητα θρεπτικά συστατικά μπορεί να βοηθήσει στην καταπολέμηση του οξειδωτικού στρες, στη διαχείριση της δυσκοιλιότητας και στη διατήρηση ενός καλoύ επιπέδου ενέργειας. Τα άτομα με τη νόσο Parkinson μπορούν να βοηθηθούν από τη συνεργασία τους με επαγγελματίες υγείας, συμπεριλαμβανομένων των διαιτολόγων-διατροφολόγων, για τον σχεδιασμό εξατομικευμένων διατροφικών πλάνων που ανταποκρίνονται στις ανάγκες και τα συμπτώματά τους.

Γράφει η Χριστίνα-Πωλίνα Λαμπρινού