15 Σεπτεμβρίου, 2026

Πως μπορώ να βοηθήσω το παιδί μου να καταναλώνει μεγαλύτερη ποικιλία τροφίμων;

Ανησυχείς για το αν το παιδί σου τρέφεται επαρκώς επειδή συχνά αρνείται να φάει ή τρώει πολύ συγκεκριμένα τρόφιμα; Υπάρχουν καλά νέα! Είναι απολύτως φυσιολογικό για τα νήπια να είναι επιλεκτικά στα τρόφιμα που καταναλώνουν. Εξίσου φυσιολογικό είναι να αρνούνται μερικές φορές να δοκιμάσουν νέα τρόφιμα ή να αρκούνται σε πολύ μικρές ποσότητες. Αυτό είναι γνωστό ως τροφική νεοφοβία. Ωστόσο, η ποικιλία στη διατροφή είναι σημαντική, καθώς προσφέρει πληθώρα σημαντικών για την αύξηση και ανάπτυξη θρεπτικών συστατικών. Στο άρθρο αυτό λοιπόν συγκεντρώσαμε κάποιες προτάσεις για να βοηθήσεις το παιδί σου να έχει μεγαλύτερη διατροφική ποικιλία, όσο πιο αποτελεσματικά γίνεται.

Δώσε έμφαση στην εμφάνιση

Τόσο για τα παιδιά, όσο και για εμάς τους ενήλικες, η γεύση ξεκινάει από την εμφάνιση! Δημιουργώντας ελκυστικά πιάτα, κεντρίζεις το ενδιαφέρον του παιδιού και αυξάνεις την πιθανότητα να καταναλώσει κάποιο ή όλο από το περιεχόμενό του. Αξιοποίησε τρόφιμα με διάφορα χρώματα και υφές, δώσε τους ιδιαίτερα σχήματα και «ζωγράφισε» με αυτά το παιδικό πιάτο. Για παράδειγμα φτιάξε πρόσωπα, ζωάκια, λουλούδια, σπιτάκια ή ό,τι άλλο μπορείς να φανταστείς!

Πρόσφερε νέα τρόφιμα ξανά και ξανά

Μπορεί να χρειαστούν πολλαπλές προσπάθειες και δοκιμές, ίσως περισσότερες από 8-10 ώστε το παιδί να δοκιμάσει ένα νέο τρόφιμο και περισσότερες από 12-15 προσπάθειες για να αυξηθεί η αποδοχή του νέου τροφίμου και να το προτιμήσει. Χρειάζεται λοιπόν να εξοπλιστείς με επιμονή και υπομονή! Προς αυτή την κατεύθυνση βοηθά ο συνδυασμός του «δύσκολου» τροφίμου με ένα τρόφιμο που το παιδί γνωρίζει και προτιμά.

Χρησιμοποίησε την επιβράβευση προσεκτικά

Προτίμησε η επιβράβευση να:

  • είναι λεκτική και όχι υλική
  • είναι μικρή και όχι μεγάλη
  • αφορά την ποιότητα (π.χ. να προσπαθήσει να καταναλώσει το τρόφιμο) και όχι την ποσότητα της αλλαγής (π.χ. να το καταναλώσει όλο)
  • μη χρησιμοποιείται συστηματικά

Επίσης, απόφυγε τρόφιμα όπως η σοκολάτα, το παγωτό, τα αναψυκτικά ή τα πατατάκια ως ανταμοιβή ή επιβράβευση. Διαφορετικά, το παιδί θα μάθει να αντιλαμβάνεται αυτά τα τρόφιμα ως ένα συστατικό της διατροφής του αλλά σε αραιότερη συχνότητα.

Επίλεξε βόλτες ή άλλες ευκαιρίες για σωματική δραστηριότητα ως επιβράβευση ή ενίσχυση.

Απόφυγε την πίεση

Όταν τιμωρείς ή απειλείς με τιμωρία ένα παιδί που δεν καταναλώνει το φαγητό του μπορεί μακροπρόθεσμα να έχεις τα αντίθετα από τα αναμενόμενα αποτελέσματα. Απόφυγε λοιπόν φράσεις όπως «Αν δε φας το φαγητό σου, δε θα παίξεις». Παρομοίως, η υπερβολική πίεση του παιδιού για να καταναλώσει ή να περιορίσει ένα τρόφιμο πρέπει να αποφεύγεται.

Η τακτική του «περισσότερο» ή «λιγότερο», είναι προτιμότερη της τακτικής του «όλα» ή «τίποτα».

Επίλεξε ένα κατάλληλο θέμα συζήτησης κατά το γεύμα

Την ώρα του φαγητού δρα βοηθητικά όταν η συζήτηση επικεντρώνεται σε ευχάριστα θέματα που δεν αφορούν το φαγητό. Αν ωστόσο, πιστεύεις ότι χρειάζεται κάποιο σχόλιο για το υπό δοκιμή τρόφιμο, δοκίμασε μια ήπια παρότρυνση με σχόλια για την εμφάνιση, τη γεύση και την υφή του τροφίμου αντί της θρεπτικής του αξίας. Για παράδειγμα περιέγραψε το χρώμα του και σχολίασε πόσο νόστιμο ή τραγανό είναι.

Δώσε εναλλακτικές

Το υπό δοκιμή τρόφιμο είναι καλό να σερβίρεται πάντα, έστω και σε μικρή ποσότητα, στο πιάτο του παιδιού. Σε περίπτωση που το τρόφιμο δεν καταναλωθεί, απομάκρυνέ το χωρίς πίεση και σχόλια.

Εν τω μεταξύ, απόφυγε να ετοιμάσεις κάποιο άλλο τρόφιμο ειδικά για το παιδί που δεν προτιμά το κύριο φαγητό της ημέρας. Σε τέτοιες περιπτώσεις μπορείς να αναφέρεις: «Αυτό το φαγητό υπάρχει σήμερα για όλη την οικογένεια. Δε μπορούμε να φτιάξουμε κάτι διαφορετικό για εσένα. Όταν πεινάσεις, έλα να φας. Αύριο θα έχουμε κάτι διαφορετικό».

Αν, παρ’ όλη την προσπάθεια, το παιδί δεν καταναλώσει το φαγητό του, η άσκηση περαιτέρω πίεσης θα επιφέρει τα αντίθετα αποτελέσματα. Συνεπώς, δοκίμασε μια διαφορετική προσέγγιση την επόμενη φορά! Μπορείς να συνοδεύεις ένα τρόφιμο που δεν είναι ιδιαίτερα αγαπητό με μία μικρή ποσότητα από κάποιο ουδέτερο τρόφιμα, π.χ. να συνοδεύσεις το ψάρι με λίγο ρύζι ή πατάτα και λαχανικά, ώστε το παιδί να μη μείνει εντελώς νηστικό και χρειαστεί πολλά επιπλέον σνακ.

Συμπερασματικά

H επιλεκτική διατροφή είναι συνήθως ένα φυσιολογικό στάδιο ανάπτυξης για τα παιδιά. Η διαμάχη, η πίεση και η δωροδοκία για το φαγητό μπορεί στη συνέχεια να οδηγήσουν σε αντίσταση και άρνηση. Για αυτό τέτοιες προσεγγίσεις καλό είναι να αποφεύγονται. Εξάλλου, όπως θα έχεις ήδη καταλάβει, η όρεξη του παιδιού αλλάζει από μέρα σε μέρα. Σήμερα ίσως μισεί κάτι που τον επόμενο μήνα μπορεί να λατρεύει. Εξοπλίσου λοιπόν με υπομονή και συνέχισε να προσφέρεις μια ποικιλία τροφών σταδιακά. Μπορεί να χρειαστούν πολλές προσπάθειες μέχρι το παιδί σου να δεχτεί κάποια τρόφιμα. Αλλά η ικανοποίηση που θα νιώσεις όταν τα καταφέρεις θα σε ανταμείψει!

Γράφει η Χριστίνα-Πωλίνα Λαμπρινού

Βιβλιογραφία
  • Scaglioni S, Arrizza C, Vecchi F, Tedeschi S. Determinants of children’s eating behavior. J Clin Nutr. 2011 Dec;94(6 Suppl):2006S-2011S.
  • Olsen A, Ritz C, Kramer L, Møller P., Serving styles of raw snack vegetables. What do children want? Appetite. 2012 Oct;59(2):556-62.
  • Εθνικός Διατροφικός Οδηγός (ΕΔΟ) για Βρέφη, Παιδιά και εφήβους, Συστάσεις, Ινστιτούτo Προληπτικής, Περιβαλλοντολογικής και Εργασιακής Ιατρικής, 2014.