Το σύνδρομο του ευερέθιστου εντέρου (ΣΕΕ), που ενδεχομένως το έχεις ακουστά και ως σπαστική κολίτιδα, αποτελεί μία κοινή χρόνια γαστρεντερική διαταραχή. Προκαλεί συμπτώματα όπως πόνο στο στομάχι, φούσκωμα, διάρροια και δυσκοιλιότητα ή εναλλαγές δυσκοιλιότητας και διάρροιας. Ωστόσο, το είδος, η διάρκεια και η συχνότητα των παραπάνω διαφέρουν από άτομο σε άτομο. Δυστυχώς, δεν υπάρχει ακόμη κάποια γνωστή θεραπεία. Υπάρχουν όμως ορισμένα φάρμακα και διατροφικές αλλαγές που συχνά βοηθούν στον έλεγχο των συμπτωμάτων και στη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ασθενών με ΣΕΕ. Στο συγκεκριμένο λοιπόν άρθρο συγκεντρώνονται οι επίσημες διατροφικές συστάσεις για την ανακούφιση των συμπτωμάτων του ΣΕΕ.

Τι μπορεί να βοηθήσει τη διαχείριση των συμπτωμάτων του ΣΕΕ;

Τα αίτια του ΣΕΕ είναι ακόμα ασαφή, ωστόσο φαίνεται πως ένας ισορροπημένος τρόπος ζωής και διατροφής, απαλλαγμένος από περιττό στρες, δρα βοηθητικά. Αν λοιπόν έχεις ΣΕΕ προσπάθησε να:

• • Έχεις τακτικά και μικρά γεύματα. Φρόντισε να μη παραλείπεις κανένα γεύμα και να μην τρως αργά το βράδυ.
  • Καταναλώνεις τα γεύματά σου με αργό ρυθμό, μασώντας καλά και αργά, σε καθιστή στάση.
  • Περιορίσεις την κατανάλωση αλκοολούχων ροφημάτων.
  • Καταναλώνεις καφεΐνη με μέτρο, σύμφωνα με τις συστάσεις για τον υγιή πληθυσμό (400 mg/ ημέρα).

Diet hack: Πηγές καφεΐνης αποτελούν ο καφές, το τσάι, τα αναψυκτικά τύπου cola, η μαύρη σοκολάτα, κάποια ενεργειακά ποτά και μερικά αναλγητικά.

• Αποφεύγεις τη χρήση μπαχαρικών και έντονων μυρωδικών.
• Περιορίσεις την κατανάλωση τροφών πλούσιων σε λιπαρά, π.χ. fast food, πατατάκια, σοκολάτα, μπισκότα, λουκάνικα, λιπαρές σάλτσες και αλείμματα κ.ά.
• Αντικαταστήσεις τα τυποποιημένα με φρέσκα τρόφιμα και σπιτικό φαγητό.
• Ρυθμίσεις το άγχος σου. Προς αυτή την κατεύθυνση δοκίμασε να ασχοληθείς με χαλαρωτικές δραστηριότητες, όπως γιόγκα, διαλογισμό, μασάζ κ.ά. Ταυτόχρονα, αύξησε τη φυσική δραστηριότητα. Καλές επιλογές αποτελούν το περπάτημα, το ποδήλατο, το κολύμπι κ.ά.
• Κοιμάσαι καλά και αρκετά, δηλαδή 7-9 ώρες, ιδανικά συνεχόμενα- χωρίς πολλές ενδιάμεσες αφυπνίσεις- κάθε βράδυ.
• Να ελαττώσεις ή ακόμα καλύτερα να διακόψεις το κάπνισμα.
• Τέλος, κράτησε ένα ημερολόγιο καταγραφής τροφίμων και συμπτωμάτων κατά τη διάρκεια των διατροφικών αλλαγών. Αυτό θα σε βοηθήσει να εντοπίσεις ποιες συνήθειες ή και τρόφιμα συνδέονται με την εκδήλωση των συμπτωμάτων σου.

Πέρα όμως από τις παραπάνω γενικές συστάσεις, υπάρχουν πιο στοχευμένες διατροφικές αλλαγές ανάλογα με το κυρίαρχο σύμπτωμα του ΣΕΕ. Συνέχισε λοιπόν την ανάγνωση!

Κοιλιακή διάταση (φούσκωμα) και Διατροφή

Για την αντιμετώπιση της κοιλιακής διάτασης, ή κοινώς του φουσκώματος, δοκίμασε τα ακόλουθα:

• Περιόρισε την κατανάλωση χυμού φρούτων, μέχρι ένα φλιτζάνι την ημέρα.
• Απόφυγε την κατανάλωση τροφών που συμβάλλουν στην παραγωγή αερίων. Ενδεικτικά, τέτοια τρόφιμα αποτελούν τα όσπρια, το μπρόκολο, τα λαχανάκια Βρυξελλών, το λάχανο, το κουνουπίδι καθώς και οι καραμέλες/ τσίχλες χωρίς ζάχαρη.
• Δοκίμασε να αποφύγεις τροφές με λακτόζη, , η οποία μπορεί μερικές φορές να προκαλέσει φούσκωμα. Επίλεξε στη θέση τους γαλακτοκομικά προϊόντα χωρίς λακτόζη, για δύο έως τέσσερις εβδομάδες. Εάν δεν παρουσιαστεί καμία διαφορά, τότε μπορείς να συμπεριλάβεις ξανά στη διατροφή σου τα κανονικά γαλακτοκομικά προϊόντα!
• Βάλε στη διατροφή σου τα προβιοτικά. Η κατανάλωση τους είτε σε μορφή συμπληρωμάτων είτε σε προϊόντα που έχουν υποστεί ζύμωση, όπως το γιαούρτι και το κεφίρ, φαίνεται να έχει ευεργετική επίδραση.

Δυσκοιλιότητα και Διατροφή

Για να ανακουφιστείς από τη δυσκοιλιότητα αλλά και να προλάβεις την εμφάνισή της ακολούθησε τις παρακάτω συστάσεις:

• Ενυδατώσου επαρκώς καθημερινά (8-10 ποτήρια ή ~2 L)
• Αύξησε σταδιακά την ποσότητα των προσλαμβανόμενων φυτικών ινών.

Diet hack: Έχε κατά νου ότι η απότομη αύξησή τους μπορεί να επιδεινώσει τα συμπτώματα. Για έναν πιο σταδιακό εμπλουτισμό της διατροφής σου σε φυτικές ίνες συνιστάται η κατανάλωση μιας μερίδας παραπάνω από δημητριακά ολικής άλεσης, φρούτα ή λαχανικά ανά 2 μέρες.

• Πρόσθεσε συνολικά 1 κουταλιά της σούπας λιναρόσπορου ή σπόρων chia την ημέρα στα γεύματα (π.χ. στο γιαούρτι, στο γάλα με τα δημητριακά, στη σαλάτα ή στις σούπες). Να θυμάσαι όμως ότι είναι σημαντική η παράλληλη κατανάλωση νερού!
• Αξιοποίησε συμπληρώματα ή τρόφιμα με προβιοτικά, καθώς φαίνεται πως έχουν ευεργετική επίδραση και στην αντιμετώπιση της δυσκοιλιότητας.

Διάρροια και Διατροφή

Οι διατροφικές οδηγίες για τη βελτίωση του συμπτώματος της διάρροιας και την αποφυγή του κινδύνου αφυδάτωσης περιλαμβάνουν:

• Την επαρκή καθημερινή πρόσληψη υγρών (8-10 ποτήρια ή ~2 L), με έμφαση στο νερό και τα αφεψήματα χωρίς ζάχαρη.
• Την περιορισμένη κατανάλωση χυμού φρούτων (μέχρι 1 φλιτζάνι την ημέρα).
• Τη μειωμένη πρόσληψη καφεΐνης. Συγκεκριμένα, την κατανάλωση μέχρι 3 μερίδων καφεϊνούχων ροφημάτων την ημέρα (μαύρο τσάι, καφές, αναψυκτικά, κακάο).
• Την αποφυγή κατανάλωσης αλκοόλ ή τον περιορισμό στην κατανάλωσή του (μέχρι 2 μερίδες/ημέρα).
• Την αποφυγή κατανάλωσης τροφών με αδιάλυτες φυτικές ίνες. Στην κατηγορία αυτή ανήκουν τα ολικής άλεσης δημητριακά, το πίτουρο, οι ξηροί καρποί και οι σπόροι.
• Την αντικατάσταση δημητριακών ολικής άλεσης και των προϊόντων τους με τις λευκές εκδοχές τους.
• Την κατανάλωση μέχρι 3 φρούτων την ημέρα, χωρίς φλούδα και κουκούτσια.
• Την αποφυγή γλυκών χωρίς ζάχαρη, καθώς επίσης καραμελών και τσικλών που περιέχουν σορβιτόλη, μαννιτόλη και ξυλιτόλη.

Diet hack: Η κατανάλωση τροφών με λακτόζη μπορεί μερικές φορές να προκαλέσει διάρροια. Για τον λόγο αυτό προτείνεται η δοκιμαστική κατανάλωση γαλακτοκομικών προϊόντων χωρίς λακτόζη, για δύο έως τέσσερις εβδομάδες.

Δίαιτα χαμηλής περιεκτικότητας σε FODMAP και ΣΕΕ

Η δίαιτα χαμηλής περιεκτικότητας σε FODMAP είναι μια διατροφική παρέμβαση που έχει αποδειχθεί αποτελεσματική στη διαχείριση των συμπτωμάτων σε κάποια άτομα με ΣΕΕ. Τα FODMAP είναι υδατάνθρακες βραχείας αλυσίδας που απορροφώνται ελάχιστα στο λεπτό έντερο και μπορούν να προκαλέσουν συμπτώματα σε αυτά τα άτομα. Τέτοια είδη υδατανθράκων αποτελούν η φρουκτόζη, η λακτόζη, οι φρουκτάνες, οι γαλακτάνες και οι πολυόλες.
Η συγκεκριμένη διατροφική παρέμβαση αποτελείται από δύο φάσεις. Η πρώτη περιλαμβάνει τον προσωρινό αποκλεισμό των τροφών με υψηλή περιεκτικότητα σε FODMAP και τυπικά διαρκεί 2-6 εβδομάδες. Κατά τη δεύτερη φάση ακολουθείται η σταδιακή επανεισαγωγή αυτών των τροφών με στόχο τον προσδιορισμό των επιπέδων ανοχής στους διαφορετικούς τύπους FODMAP για κάθε άτομο.

Η δίαιτα χαμηλών FODMAP είναι σύνθετη και περιοριστική. Ως εκ τούτου πρέπει να ακολουθείται μόνο υπό την καθοδήγηση ενός διαιτολόγου-διατροφολόγου, ενώ δε συνιστάται η μακροχρόνια εφαρμογή της.

Συμπερασματικά

Το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (ΣΕΕ) είναι μια χρόνια διαταραχή του γαστρεντερικού συστήματος που χαρακτηρίζεται από συμπτώματα όπως κοιλιακό πόνο, φούσκωμα, διάρροια και δυσκοιλιότητα. Καθώς δεν υπάρχει γνωστή θεραπεία, τα συμπτώματα του ΣΕΕ μπορούν να αντιμετωπιστούν μέσω αλλαγών στον τρόπο ζωής, όπως η μείωση του στρες, η τακτική άσκηση και οι διατροφικές τροποποιήσεις. Μια διατροφική προσέγγιση που έχει αποδειχθεί αποτελεσματική στη βελτίωση των συμπτωμάτων του ΣΕΕ είναι η δίαιτα χαμηλών FODMAP, η οποία περιλαμβάνει τον αποκλεισμό των τροφών με υψηλή περιεκτικότητα σε FODMAP και τη σταδιακή επανεισαγωγή τους για τον προσδιορισμό των επιπέδων ανοχής κάθε ατόμου. Σε κάθε περίπτωση λοιπόν, αν έχεις ΣΕΕ είναι καλό να συνεργαστείς με έναν επαγγελματία υγείας για να αναπτύξεις ένα εξατομικευμένο σχέδιο θεραπείας κατάλληλο για τα συμπτώματα και τις ανάγκες σου.

Γράφει η Χριστίνα-Πωλίνα Λαμπρινού